Serotonina
Tomasz Mrowiec
http://www.profi-dieta.pl
Serotonina (tzw. 5-hydroksytryptamina lub czasem używa się nazwy enteramina) to pochodna tryptofanu. Jako substancja została zsyntetyzowana dopiero w 1951roku.
Serotonina jest biogenną aminą oraz hormonem tkankowym, który jest wydzielany przez komórki enterochromochłonne mózgu oraz błonę śluzową jelit. Jako substancja działa jako bardzo ważny neuroprzekaźnik, który odpowiedzialny jest za przekazywanie sygnałów między neuronami.
Serotonina wpływa na czynności obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego.
Biosynteza serotoniny
Proces powstawania serotoniny jest bardzo złożony i jego szczegółowe rozpisanie i wytłumaczenie nie będzie miało większego sensu, natomiast postaram się w dwóch zdaniach go streścić.
Serotonina powstaje z tryptofanu, który jest hydroksylowany do 5-hydroksytryptofanu. Ten z kolei jest metabolizowany przez monoaminooksydazę i ulega dekarboksylacji do serotoniny.
Występowania
Serotonina w naszym organizmie produkowana jest głównie w tylnej części mózgowia w tzw. rdzeniu przedłużonym oraz w płytkach krwi – trombocytach.
Jako substancja magazynowana jest w pęcherzykach w postaci kompleksów z ATP i białkami
Serotonina występuje również w tkankach zwierzęcych i roślinnych (np. w ananasach, bananach, oliwkach czy orzechach)
Serotoninę możemy podzielić na:
• Neuronalna, która znajduje się w tylnej części mózgowia, jądrach szwu oraz przewodzie pokarmowym
• Pozaneuronalną, która znajduje się w komórkach enterochłonnych jelita cienkiego oraz w trombocytach
Serotonina jest odpowiedzialna za:
• Nastrój
• Prawidłowy sen
• Odczuwanie bólu
• Regulacje ciśnienia krwi
• Udział w hemostazie pierwotnej
• Skurcz dużych naczyń tętniczych i rozkurcz tętniczek
• Zwiększenie kurczliwości mięśniówki jelit
• Agregacja trombocytów
• Pobudzenie nocyceptorów
• Możliwe skurcze oskrzeli i macicy
• Regulacja rytmu snu i czuwania
• Funkcjonowanie systemu termoregulacji u niemowląt
• Cykl miesiączkowy
Serotonina powoduje skurcz:
• naczyń krwionośnych
• mięśni gładkich macicy
• żołądka
• jelit
Źródła serotoniny:
Jak wcześniej napisałem, by produkcja serotoniny mogła się odbyć potrzebny jest nam tryptofan, który należy do aminokwasów egzogennych, czyli nasz organizm nie jest wstanie go samodzielnie wytworzyć i musimy go dostarczyć z pożywienia.
Spore dawki tryptofanu znajdziemy w:
- serach
- mleku
- mięsie
- bananach
- czy soi
Musimy jednak pamiętać, by odpowiednio duża dawka tryptofanu dostała się do krwi, to potrzebne są nam do tego cukry.
I tutaj kolejne rozwiązanie zagadki.
Łatwo jest nam zauważyć, że gdy w naszej diecie dominują węglowodany złożone, których cukier uwalnia się bardzo powoli i nie następują skoki insuliny to nasz nastrój jest stały.
Jeśli zaś spożywamy głównie cukry proste to bardzo często mamy do czynienia z huśtawką nastrojów.
Wszystkiemu winna jest serotonina, która jest uwalniana bardzo intensywnie podczas spożycia cukrów prostych, ale również bardzo szybko ją tracimy i stajemy się ospali i znudzeni.
Niedobór
Zmniejszony poziom serotoniny, może powodować:
• depresję
• bezsenność
• drażliwość
• łakomstwo
Serotonina a seks
Niewielkie ilości serotoniny są również uwalniane podczas seksu. Nie są to dawki bardzo duże, ale jak wszyscy możemy zaobserwować są wystarczające by poczuć odprężenie i odpowiednio się zrelaksować.
Serotonina a BCAA
Podczas intensywnych treningów, obniża się stężenie aminokwasów BCAA w krwioobiegu, co powoduje zwiększenie dostępu wolnego tryptofanu do mózgu a finalnie do wzrostu stężenia serotoniny. Serotonina podczas wysiłku fizycznego odpowiedzialna jest miedzy innymi za objawy zmęczenia i znużenia.
Tak więc, odpowiednia podaż Aminokwasów BCAA przed lub w trakcie wysiłku spowoduje zahamowanie dopływu tryptofanu do komórek mózgowych, w efekcie czego oddalane będzie zmęczenie na poziomie centralnego układu nerwowego.
Serotonina a katabolizm
Niestety, ale serotonina sprzyja aktywacji przemian katabolicznym, które jak wiemy hamują aktywność hormonów anabolicznych.
Przy wysokim stężeniu serotoniny w organizmie, warto jest zatem sięgnąć po suplementy które będą ograniczały jej wytwarzanie. Jednym z takich suplementów jest tauryna, która poprzez oddziaływanie na mózg hamuje uwalnianie hormonu przysadkowego, który steruje tworzeniem min. serotoniny.
Serotonina a choroby
Serotonina ma powiązanie z następującymi chorobami:
1. Migrena
2. Zaburzenia rytmu serca
3. Lęk
4. Depresja
5. Rakowiak (tzw. rozrost nowotworowy komórek, który prowadzi do wzmożonego uwalniania serotoniny i zespołu rakowiaka)
Objawy rekowiaka:
- skurcze oskrzeli
- biegunki z kolkowymi bólami brzucha
- skąpomocz, obrzęki
- zwłóknienia wsierdzia z wadami zastawek
- napadowe zaczerwienienia twarzy, szyi i górnej części tułowia
